مزایا و معایب لباس کار یکسره

محیط‌های کاری صنعتی و تولیدی همواره با ریسک‌های متعددی همراه هستند که تأمین ایمنی کارکنان در این فضاها اولویت اصلی محسوب میشود. در این میان تجهیزات حفاظت فردی و لباس کار یکسره از رایج‌ترین پوشش‌ها هستند که میخواهیم در این مقاله این نوع پوشاک را به صورت تخصصی بررسی کنیم تا کارفرمایان و کارکنان انتخابی درست برای خرید لباس کار بگیرند.

مزایا و معایب لباس کار یکسره

لباس کار یکسره به دلیل ساختار یکپارچه خود، سطوح بیشتری از بدن کاربر را پوشش می‌دهد که اصلی‌ترین مزیت آن محسوب میشود. همینطور برخلاف ترکیب شلوار و پیراهن یا پلیور، هیچ شکافی بین قسمت بالاتنه و پایین‌تنه وجود ندارد. این امر نفوذ مواد شیمیایی، گردوغبار، ذرات داغ و جرقه‌ها را به حداقل می‌رساند، به‌خصوص در حین خم شدن یا دراز کشیدن بهترین عملکرد را دارد. این نوع لباس برای کار در فضاهای محدود یا محیط‌هایی که در معرض آلاینده‌های مداوم قرار دارند، بسیار ارزشمند اس و میتواند سطح ایده الی از حفاظت را برای فرد ایجاد کند. همینطور این لباس سر جای خود ثابت می‌ماند و بالا یا پایین نمی‌رود، که باعث می‌شود فرد در حین انجام وظیفه تمرکز مناسبی داشته باشد.

معایب مرتبط با تحرک

به دلیل طراحی یکپارچه، اگر برش و سایز لباس به‌درستی انتخاب نشود، ممکن است در ناحیه کمر، فاق یا شانه‌ها هنگام انجام خم شدن عمیق یا کار در ارتفاع، کمی احساس کشیدگی و محدودیت ایجاد کند. این محدودیت می‌تواند سرعت عمل را در برخی وظایف کاهش دهد. همینطور مشکلات در رفت و آمد به سرویس بهداشتی نیز یک چالش بزرگ برای افرادی است که این لباس را به تن میکنند. چون فرآیند درآوردن و دوباره پوشیدن لباس می‌تواند وقت‌گیر باشد  راندمان کاری فرد را تا حد زیادی کاهش دهد.

آیا لباس کار یکسره برای کارهای صنعتی مناسب است؟

صنایعی مانند نفت، گاز، پتروشیمی، جوشکاری، معدن و صنایع شیمیایی، محیط‌های ایده‌آلی برای استفاده از لباس کار یکسره هستند. چون وجود جیب‌های داخلی یا درپوش‌دار، مانع از گیر کردن اشیاء یا جمع شدن ذرات قابل اشتعال در جیب‌ها می‌شود. همینطور رنگ‌های روشن و نوارهای شبرنگ که معمولاً در طراحی لباس‌های یکسره صنعتی استفاده می‌شوند، دید کافی کارگر را در محیط‌های کم‌نور و شلوغ فراهم می‌سازند، که میتواند منجر به کاهش حوادث باشد.
در مورد حفاظت در برابر مواد خورنده نیز باید بگویم انواع خاصی از این لباس‌ها مانند لباس کار ضد اسید ساخته می‌شوند که با پارچه‌های دارای پوشش‌های مقاوم در برابر پاشش مواد شیمیایی و اسیدها، ایمنی موثری را برای فرد ایجاد میکنند.
توجه داشته باشید در محیط‌هایی که ماشین‌آلات دارای قطعات متحرک مثل تسمه‌ها و چرخ‌دنده‌ها هستند، پارچه‌های گشاد یا زیپ‌های آویزان ممکن است خطر گیر کردن را افزایش دهند. پس باید مدل‌های چسبان و بدون قطعات آویزان را انتخاب کنید.

راحتی و ایمنی در لباس کار یکسره

فرد باید در لباس کار خود احساس آسودگی کند تا بتواند کارایی بالایی داشته باشد. پس این نوع لباس کار میتواند با توزیع وزن پارچه بر روی شانه‌ها و کل بدن، فشار متعادلی را  به بدن منتقل کند و حس بهتری برای فرد ایجاد کند. همچنین با ظاهر حرفه‌ای و استانداردی که این لباس دارد میتواند حرفه‌ای بودن محیط کار را نیز به نمایش بگذارد.
اما در شرایط آب و هوایی گرم، به دلیل اینکه تمام بدن پوشیده شده، تبادل حرارتی با محیط ممکن است کاهش یابد و کاربر احساس گرمای بیشتری میکند. برای رفع این مشکل باید از پارچه‌های نخی یا ترکیبات تنفس‌پذیر استفاده شود.

کاهش خطرات با افزایش دما

بسیاری از مدل‌های تخصصی با الیاف مقاوم در برابر شعله FR ساخته می‌شوند. پس در صورت وقوع حادثه، این لباس‌ها می‌توانند جان فرد را حفظ کنند. همینطور زمانی که یک سازمان یکپارچگی را برای لباس کار تعیین می‌کند، ریسک استفاده از لباس‌های شخصی نامناسب مانند لباس‌های ساخته شده از الیاف مصنوعی با قابلیت اشتعال بالا را حذف می‌کند. همین موضوع سطح امنیت محیط مورد نظر را تا حد زیادی افزایش میدهد.
در شرایط مختلف آب و هوایی استفاده از لباس‌های ضخیم یا پارچه‌های نامناسب در محیط‌های گرم یا بدون تهویه، می‌تواند منجر به خستگی گرمایی و کاهش تمرکز شود. پس انتخاب پارچه‌های نازک‌تر و تهویه‌پذیر در این شرایط، میتواند گزینه‌ای ایده آل باشد. البته اگر فرد مجبور به پوشیدن لایه‌های دیگری زیر لباس یکسره مانند لباس‌های گرم یا تخصصی باشد، ممکن است احساس تنگی و محدودیت بیشتری کند. در محیط‌هایی که آلایندگی زیاد است یا ریسک پاشش مواد وجود دارد (مثل کار با لباس کار ضد اسید)، مدل یکسره قطعاً برتری دارد. اما در کارهایی که نیاز به انعطاف و سرعت عمل بالا در تعویض لباس است، ترکیب دو تکه بهتر خواهد بود.

آیا لباس یکسره مقرون‌به‌صرفه است؟

لباس‌های یکسره معمولاً از پارچه‌های ضخیم‌تر و با کیفیت‌تر ساخته می‌شوند که مقاومت بالایی در برابر سایش و پارگی دارند. این دوام، دفعات خرید لباس کار جدید را کاهش می‌دهد. شستشو و نگهداری یک قلم لباس ساده‌تر از مدیریت و تطبیق دادن دو قطعه مجزا است. پس مبتوان نتیجه گرفت از نظر قیمت مقرون به صرفه است.

معایب پنهان

اگر یک قسمت از لباس مثلاً آستین دچار آسیب جدی شود، کل لباس باید تعمیر یا تعویض شود، در حالی که در مدل دو تکه، می‌توان تنها قسمت آسیب‌دیده را جایگزین کرد. همینطور برای کارکنان، داشتن حداقل دو دست لباس یکسره مورد نیاز است. چون یکی برای استفاده مورد نیاز است و لباس دوم باید شستشو شود تا در زمان مورد نیاز استفاده شود. همین موضوع هزینه اولیه انبارداری برای تهیه این لباس را افزایش میدهد.

تأثیر طراحی و جنس پارچه بر عملکرد لباس کار یکسره

در مورد نخ پنبه باید بگویم بسیار راحت، تنفس‌پذیر و مقاومت بالایی در برابر حرارت دارد و برای محیط‌های گرم و کارهایی با سایش کم بسیار مناسب است.
با ترکیب جنس پلی‌استر و ویسکوز نیز مقاومت خوبی در برابر سایش، لکه و چروک ایجاد میشود که این ترکیب دوام و زیبایی را افزایش می‌دهد. اما در معرض حرارت زیاد، ذوب می‌شود و به پوست می‌چسبد. پس نکات احتیاط را باید حتما در نظر بگیرید.
جنس آرامید هم برای لباس‌های مقاوم در برابر شعله و حرارت شدید به کار می‌رود. این الیاف گران‌قیمت، ایمنی فوق‌العاده‌ای دارد و برای مشاغل پرخطر مانند آتش‌نشانی یا صنایع نفتی بسیار کاربردی است.

تأثیر طراحی در لباس کار

استفاده از زیپ‌های برنجی یا پلاستیکی باکیفیت و پوشیده‌شده با پارچه برای جلوگیری از خط و خش روی قطعات و دکمه‌های پرسی مخفی، دوام و ایمنی لباس را بالا می‌برد. به کمک تقویت‌کننده‌ها و وجود لایه‌های تقویتی در زانو و آرنج نیز طول عمر لباس در مشاغل سنگین افزایش خواهد یافت.

دوام و شستشو لباس کار یکسره

لباس‌های تخصصی مانند لباس‌های مقاوم در برابر شعله یا لباس کار ضد اسید دارای دستورالعمل‌های شستشوی بسیار دقیقی هستند. عدم رعایت این دستورالعمل‌ها می‌تواند خواص حفاظتی لباس را تا حد زیادی کاهش دهد. به عنوان مثال در استفاده از مواد سفیدکننده یا نرم‌کننده اگر به درستی عمل نکنید به بافت لباس آسیب وارد میشود. بدلیل ضخامت و یکپارچگی این نوع لباس زمان بیشتری برای خشک شدن نیاز دارد، که این امر چرخه استفاده مجدد از لباس را طولانی می‌کند. پس حتما باید دو دست از این لباس داشته باشید تا شرایط شستشوی دقیق فراهم باشد.

ریسک‌های احتمالی هنگام استفاده از لباس کار یکسره

با وجود مزایای ایمنی، اگر لباس به‌درستی استفاده نشود، می‌تواند خود منشأ ریسک باشد. مثلا لباس‌های بزرگ‌تر از حد، خطر گیر کردن در ماشین‌آلات را افزایش می‌دهند. لباس‌های تنگ نیز باعث پارگی زودهنگام و محدودیت در حرکات نجات‌بخش می‌شوند. همچنین اگر کارگر در حین کار با مواد شیمیایی خطرناک در تماس باشد و سپس با همان لباس به محیط استراحت یا غذاخوری وارد شود، خطر آلودگی دیگران وجود دارد. پس برای کاهش این ریسک، باید پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌ای برای درآوردن و نگهداری لباس کار یکسره آلوده در نظر گرفته شود.

این لباس در چه شرایطی مضر است؟

افزایش راندمان کارکنان، هدف نهایی هر سازمان است که لباس کار یکسره در شرایط خاص، نقش مهمی در این زمینه داردو. چون با تأمین ایمنی و راحتی نسبی، کارگر کمتر نگران آلودگی لباس شخصی یا صدمات کوچک می‌شود و تمرکز خود را بر روی وظیفه اصلی حفظ می‌کند. همچنین طراحی هوشمندانه با جیب‌های متعدد برای نگهداری ابزار و لوازم کوچک و دسترسی سریع به این ابزار زمان جستجوی ابزار را کاهش می‌دهد و میتواند سرعت عمل فرد را تا حد زیادی بالا ببرد.

شرایط مضر برای کارایی

اگر لباس نتواند دمای بدن را به شکل مؤثر مدیریت کند، کارگر سریعاً خسته شده و کارایی او افت می‌کند. پس موقع خرید لباس کار توجه به پارچه‌های تنفسی یا لایه‌بندی زیر لباس یکسره میتواند امری مهم باشد. پارچه‌های بسیار ضخیم و سنگین نیز میتوانند راندمان کاری فرد کاهش دهند. مخصوصاً در ساعات پایانی شیفت، بار فیزیکی مضاعفی را بر بدن وارد می‌کنند که سرعت عمل را کاهش می‌دهند.

سخن پایانی

تصمیم‌گیری در مورد انتخاب لباس کار یکسره مستلزم ارزیابی دقیق خطرات محیطی، نوع فعالیت و شرایط آب و هوایی است. این نوع پوشش، یک سطح حفاظتی کامل است که در محیط‌های پرخطر، به‌ویژه در جایی که نیاز به لباس کار ضد اسید یا مقاوم در برابر شعله است، بهترین عملکرد را دارد. البته محدودیت‌های آن در زمینه تحرک و مدیریت حرارت بدن را باید مد نظر قرار داد و با انتخاب دقیق جنس و سایز، از مزایای بی‌نظیر آن بهره برد.